Śmigielska Kolej Wąskotorowa

Informacje szczegółowe dotyczące oferty, przejazdów oraz cennika można znaleźć pod adresem www.kolejka.smigiel.pl

Telefon kontaktowy: 65 5180 037
e-mail: kolejka@smigiel.pl

10 marca 1897 roku Sejmik Powiatu Śmigielskiego podjął uchwałę o budowie wąskotorowej kolejki powiatowej o szerokości toru 1 metr.

Koncesję zezwalającą na prowadzenie działalności Śmigielskiej Kolejki Powiatowej uzyskano od Prezesa Rejencji Poznańskiej 4 sierpnia 1900 roku na 50 lat.

Kolejne odcinki uruchamiano w następującej kolejności:

Do obsługi ruchu kolejka posiadała 5 parowozów zbudowanych w Monachium. Ruch osobowy obsługiwany był przez 8 wagonów osobowych. Przewóz towarów od 1901 r. obsługiwany był przez 25 wagonów dwuosiowych, 65 czteroosiowych i 14 specjalnych. W okresie tym kolejka zatrudniała 48 osób, w tym 18 urzędników oraz 30 stałych robotników.

Kryzys po I wojnie światowej

W czasie swojej ponad 100-letniej działalności śmigielska kolejka miała swoje lepsze i gorsze lata. Jednym z poważniejszych kryzysów finansowych był okres po I wojnie światowej. W czasie wojny kolej była szczególnie intensywnie eksploatowana, bez większych remontów, co doprowadziło do wysokich kosztów eksploatacji. Dodatkowym obciążeniem były niespłacone zobowiązania z tytułu rozbudowy warsztatów. Zarząd Komisji Kolejowej chcąc ratować sytuację zaciągnął kolejne kredyty. Nie doprowadziło to jednak do poprawy sytuacji.

W związku z tym powołano specjalną komisję z Dyrekcji Kolei Państwowych mającą ocenić stan kolejki. Komisja w swoim protokole określiła stan jako katastrofalny. 21 czerwca 1923 roku wojewoda poznański po zapoznaniu się z protokołem podjął decyzję o natychmiastowym zamknięciu śmigielskiej kolejki. Ratunkiem, po bezskutecznych poszukiwaniach wsparcia finansowego w instytucjach, okazała się pożyczka od obywateli powiatu śmigielskiego, opiewająca na kwotę 98 milionów marek polskich.

Rozbudowa i modernizacja (1927-1930)

Lata 1927/30 okazały się dla śmigielskiej kolejki czasem rozbudowy, remontów i zmian. Zakupiono dwa autobusy:

• jeden kursujący na trasie Śmigiel - Stare Bojanowo,

• drugi na trasie Brońsko - Kotusz - Kamieniec - stacja kolejowa Plastowo.

Zrealizowano ponadto budowę domu dla dyrektora kolejki. Przeprowadzono niezbędne remonty, zmodernizowano stacje, ustawiono znaki i tablice ostrzegawcze.

Zmiana właściciela - powiat kościański (od 1932 r.)

Z chwilą zlikwidowania powiatu śmigielskiego i przyłączenia go do powiatu kościańskiego, tj. od 1 stycznia 1932 roku, również kolejka zmieniła właściciela oraz oficjalną nazwę. Od tej chwili nazwa brzmiała Kościańska Wąskotorowa Kolej Powiatowa w Śmiglu. Nowy zarząd sugerując się złym stanem kolejki wprowadził zmiany mające na celu zwiększenie rentowności i obniżenie kosztów. Zmniejszono wynagrodzenia pracowników, stopniowo ograniczono liczbę kursujących pociągów, poczyniono próby rozszerzenia tras autobusowych obsługiwanych przez tabor śmigielskiej kolejki. W miarę zwiększania deficytu podwyższano taryfy za przejazdy. Ceny okazały się tak wysokie, że w niektórych przypadkach koszt przejazdu przewyższał wartość przewożonego towaru.

II wojna światowa i okres powojenny

Kolejny etap działalności kolejki to okres II wojny światowej pod zarządem niemieckim. W 1941 roku dokonano przeszacowania majątku Śmigielskiej Kolei Powiatowej i w tym samym roku przeprowadzono gruntowny remont wszystkich parowozów. Powstały projekty rozbudowania kolejki, jednak nigdy nie zostały zrealizowane.

Walki toczące się w 1945 roku spowodowały poważne straty materialne, jednak po wyzwoleniu natychmiast przystąpiono do ich usuwania. Wkrótce po gruntownym remoncie kolejka znów prosperowała pod nową nazwą i kolejnym zarządem. Do 1 lipca 1949 roku Śmigielska Kolej Wąskotorowa w Śmiglu stanowiła własność Powiatowego Związku Samorządowego w Kościanie. Z tą datą przeszła na własność Polskich Kolei Państwowych.

Kolejka pod zarządem PKP

Nadano jej nową nazwę: Śmigielska Kolej Dojazdowa. W latach 50. wprowadzono bardzo istotne zmiany:

• zmieniono szerokość toru z 1000 mm na 750 mm dla ujednolicenia szerokości torów kolei wąskotorowych podległych PKP,

• wprowadzono do eksploatacji wagony motorowe.

Od 1973 r. uruchomiono trakcję spalinową i nastąpił koniec epoki parowozów. Kolejne linie stopniowo zamykano:

• 1 czerwca 1973 r. - linia Wielichowo - Rakoniewice,

• 1 lipca 1979 r. - odcinek Zgliniec - Krzywiń,

• lata 90. - linia Stare Bojanowo - Zgliniec.

Obecny tabor

Obecnie w skład taboru wchodzą:

• 2 lokomotywy typu LXD2,

• 3 wagony motorowe typu MDXD2,

• 2 wagony osobowe,

• 3 wagony turystyczne,

• 1 brankard służbowy,

• 20 wagonów transportowych,

• kilka węglarek oraz wagonów krytych,

• pług śnieżny, drezyna spalinowa, podbijarka mechaniczna,

• 3 pary wózków leśnych.

Opis historii śmigielskiej kolejki powstał na podstawie opracowania Macieja Matuszewskiego „Z dziejów Śmigielskiej Kolei Dojazdowej 1900-1990".

Więcej informacji: www.kolejka.smigiel.pl