Wiatraki - Serwacy i Pankracy

Lokalizacja: Śmigiel, ul. Kościańska (wjazd na parking od ul. Północnej)

Nieodłącznym elementem śmigielskiego krajobrazu są wiatraki mające swoją legendę. Głosi ona, że w mieście było ich niegdyś 99 i gdy kończono budowę setnego, jeden z pozostałych płonął w pożarze lub przewracał się od wiatru. Dziś dwa zabytkowe koźlaki, stojące na wzgórzu przy wjeździe do miasta od strony Poznania, przypominają o dawnych, śmigielskich tradycjach.

Serwacy i Pankracy, takie nadano wiatrakom imiona, na obecnym miejscu stanęły w 1980 roku. Przywieziono je z Bronikowa i Kluczewa, gdzie wcześniej pełniły swoją młynarską powinność. Oryginalnymi elementami obu są kozły, sztembry, wały, palczaste koła, niektóre belki, a także kamienie młyńskie. Najstarsze części pochodzą z początku XVIII w., na jednym z jego elementów - mącznicy - widnieje nazwisko właściciela - Hoffmann oraz data - 1726.

Śmigiel stanowi szczególne miejsce na Wielkopolskim Szlaku Wiatracznym, a Serwacy i Pankracy są jedną z jego perełek. Warto również wspomnieć o wiatraku, który zachował się w Brońsku, a pochodzi z 1889 r.